Наверх

SharukhoGEO

Автор блога: Игорь Шарухо
Половицкая Мария Ефимовна
0
Половицкая Мария Ефимовна (1920, г. Рогачев-1990, Москва)
Советский экономико-географ, географ-американист, доктор географических наук, специалист по районированию США и географии науки. Мария Ефимовна родилась в еврейской семье ремесленника-часовщика в 1920 г. в г. Рогачеве. После окончания Рогачевской средней школы (1936), планировала поступление на географический факультет Могилевского пединститута, но по семейным обстоятельствам поступила и закончила (1941) почвенно-географический факультет МГУ им М.Ломоносова. Закончила во время войны аспирантуру Института Географии АН СССР (1943). Кандидат географических наук (1948). Работала 1943-1985 гг. сотрудником, снс, внс, консультантом ИГ АН СССР (1943-1985). В 1979 г. защитила докторскую диссертацию на тему «География научных исследований: анализ взаимосвязей размещения науки с территориальной структурой хозяйства и расселением (на примере США)».
Известна как руководитель авторского коллектива и ключевой автор монументального трехтомного географического описания районов США. Автор многочисленных монографий по географическим проблемам экономических районов США. Автор более 200 научных работ. Жена почвоведа, доктора географических наук профессора В.М. Фридланда (1919-1983).
ОСНОВНЫЕ ТРУДЫ: Экономические районы США. Юг. — М.: Географгиз, 1956. — Т. 1. — 508с (Экономические районы США); Экономические районы США. Север /В.М. Андреева, В.М. Гохман, В.П. Ковалевский, М.Е. Половицкая. — М.: Географгиз, 1958.— Т.2.— 830с (Экономические районы США); Экономические районы США. Запад. — М.: Мысль, 1966.— Т.3.—532с.(Экономические районы США); География научных исследований в США. — М.: Мысль, 1977.— 224с.
И.Н. Шарухо
Поджигеров Дмитрий Владимирович
0
Поджигеров Дмитрий Владимирович (р. 1979)

Географ, представитель географической династии (бабушка окончила географический факультет Смоленского пединститута, отец — географический факультет Могилевского пединститута, 1976), учитель высшей категории, член жюри областного тура Республиканской предметной олимпиады школьников по географии, руководитель областной команды географов на Республиканской олимпиаде, неутомимый тренер-ментор областной команды, Действительный член, член Ученого Совета ОО «Белорусское географическое общество». Родился 1 октября 1979 г. в г. Кличев Могилевской области. В 1996 г. закончил ГУО «Колбчанская СШ Кличевского района» с серебряной медалью. В 1996 г. поступил в УО «Могилевский государственный университет имени А. А. Кулешова на факультет естествознания по специальности «Биология и география», а в 2001 г. закончил вуз с дипломом с отличием. В 2001–2003 гг. — учитель биологии и географии ГУО «Перекольская СШ Кличевского района», 2003–2009 гг. — учитель географии и биологии ГУО «СШ № 40 г. Могилева», ГУО «СШ № 27 г. Могилева», УО «Могилевский государственный областной лицей № 3». В 2007/2008 уч. году — заместитель директора по воспитательной работе ГУО «СШ № 27 г. Могилева». С 2009 г. по настоящее время — учитель географии УО «Могилевский государственный областной лицей № 1». Ежегодно, на протяжении последних 15 лет, активно готовит школьников на предметные олимпиады, подготовил в содружестве с другими географами призера международной олимпиады по географии (Тунис, г. Карфаген, 2008 г.), единолично подготовил 5 победителей финального тура Республиканской олимпиады и более 20-ти — областного тура Республиканской олимпиады по географии. Автор-разработчик популярных у школьников заданий (тесты, мультимедийные) в электронной форме по географии. Отец троих детей (старшая дочь — питерская студентка). Почетная грамота управления образования Могилевского областного исполнительного комитета за многолетний плодотворный труд, высокое профессиональное мастерство и достигнутые успехи в обучении и воспитании учащихся (2011), Почетная грамота Могилевского областного отдела ОО «Белорусское географическое общество» за многолетний вклад в развитие школьной географии, значительные личные достижения в подготовку школьников к олимпиадам по предмету, плодотворную работу в Обществе, преданности географической науке (2014).
И.Н. Шарухо
Погоцкий Мих. Андр.
0
Погоцкий Михаил Андреевич (р. 1995)
Географ, педагог, член Ученого Совета Могилевского областного отдела Белорусского географического общества. Родился 19 февраля 1995 г. в г. Могилев. Окончил факультет математики и естествознания (до 2015 – естествознания; «География. Биология», 2017), магистратуру (2018), ИПКиПК (2018, «Логистика») МГУ им. А.А. Кулешова. В 2016/2017 уч. г. работал учителем географии СШ №12 г. Могилева, после окончания университета распределен (2017) на работу преподавателем дисциплин природоведческого цикла в социально-гуманитарный колледж МГУ им. А.А. Кулешова. С 2013 г. работает в составе студенческих педагогических отрядов: командир отряда им. И. Т. Гришина (2016-2017, «Лучший командир студенческого отряда»), которому (2016, 2017) на городском и областном конкурсах присвоено звание «Лучший педагогический отряд»; на республиканском - удостоен диплома II степени. Действительный член ОО «Белорусское географическое общество» (с 2016), член ученого совета отдела (с 2017). Победитель конкурса «Лучший будущий учитель» (2017), участник Республиканского бала выпускников (2017). С 2014 г. – активный участник научных конференций и семинаров. Прошел научные стажировки в Польше (г. Вроцлав), Украине (г. Харьков). Сфера научных интересов: методика преподавания географии, экономическая география (структурные территориальные сдвиги в экономике Беларуси). Ученик профессора И.Н. Шарухо. Имеет 15 научных статей. Стипендиат Могилевского облкомитета, ЦК Белорусского профсоюза работников образования и науки (2016, 2017), Дипломы Могилевских областного, городского исполнительных комитетов, МГУ им. А. А. Кулешова, Могилевского отдела географическое общество, НДЦ «Зубренок», филиала «Белорусское отделение Российско-белорусского информационного центра по проблемам последствий катастрофы на ЧАЭС «РНИУП «Институт радиологии» МЧС Республики Беларусь»; Диплом II категории Республиканского конкурса научных работ студентов вузов (2017; науч. рук. Шарухо И.Н.).
ОСНОВНЫЕ ПУБЛИКАЦИИ: Диверсификация промышленности Беларуси за четверть века суверенитета / И.Н. Шарухо, А.В. Шадраков, В.Г. Хомяков, М.А. Погоцкий // Проблеми безперервной географічноі освіти і картографіі: Зб. Наукових праць. – Харьков: ХНУ, 2014. Вип. 20 – С. 138–142; Сдвиги в химической промышленности Беларуси в целях устойчивого развития / М.А. Погоцкий, В.Г. Хомяков, И.Н. Шарухо // Хімічна технологія: наука, економіка та виробництво: матер. ІІІ Міжнарод. Наук.-практ.конференції, м. Шостка, 23-25 листопада 2016 ру. – Суми: СДПУ, 2016. – С. 224–227; Формирование промышленной структуры Могилевской области / В.Г. Хомяков, И.Н. Шарухо, М.А. Погоцкий // Вестник Приамурского государственного университета имени Шолом-Алейхема. – 2016. – № 3 (24). – С. 69–75; Сдвиги в транспортном комплексе Беларусиза годы суверенитета / М. А. Погоцкий, И. Н. Шарухо // Историческая география Восточной Европы: природное и культурное наследие. Матер. Междунар. научн.-практ. конференции 24–25 ноября 2016 года. – Псков: ПГУ, 2016. –С. 99–103; Изменение топонимики Могилева за четверть века суверенитета / М.А. Погоцкий, И.Н. Шарухо // Краеведение в учебно-воспитательном процессе школ и ВУЗов. Матер. IV республ. Науч.-метод. конференции, Брест, 3-4 февраля 2017 г. / БрГУ им. А.С. Пушкина. – Брест :БрГУ, 2017. – С. 157–160; Лесопромышленный комплекс Беларуси на современном этапе / И.Н. Шарухо, А.В. Шадраков, М.А. Погоцкий, В.Г. Хомяков // Проблеми безперервной географічноі освіти і картографіі: Зб.наукових праць. – Харьков: ХНУ, 2017. Вип. 26. – С. 75–78.
БИБЛИОГРАФИЯ: Мечта стать географом //Універсітэцкі веснік. – 2014. – №11-12 (207-208). – С.5. [интервью с М.А. Погоцким]; Бабич, В. Просто лучший //Універсітэцкі веснік. – 2017. – №5 (238). – С.3. [интервью с М.А. Погоцким]; Чижова, Е. Незабываемый бал //Універсітэцкі веснік. – 2017. – №7 (240). – С.1; Шишакова, Л.И. Успех сам не приходит: Погоцкий Михаил Андреевич //Універсітэцкі веснік. – 2017. – №10-11 (243-244). – С.3; Комкова, А. Кто куда, а мы – работать! //Веснік Магілёва. – 2017. – 2 августа. – №31. – С.12.
И.Н. Шарухо, А.В. Шадраков
Плоткин Моисей Рувимович
0
Плоткін Майсей Рувімавіч (1914-?)
Савецкі эканам-географ, падарожнік, даследчык Поўначы, прафесар. Нарадзіўся 20 траўня 1914 г. у г.Бабруйск. Пасля сканчэння мясцовай сямігодкі (1929), працаваў на Бабруйскім лесакамбінаце ў якасці чорнарабочага, рабочага, інструктара ФЗВ, шафёра. Пад час працы на камбінаце, М.Р.Плоткін зрабіў два вынаходніцтвы ў галіне фанернай прамысловасці (1933). У 1930-х гг. працаваў інструктарам тэхнапрапаганды, супрацоўнікам НДІ харчпрама БССР. У 1936 г. паступіў вучыцца на геафак МДПІ імя А. Горкага. На факультэце арганізаваў студэнцкі навукова-доследны гурток па праблемах геаграфіі насельніцтва і на працягу 3-х год кіраваў яго працай. За час вучобы ім быў напісаны шэраг цікавых навуковых і навукова-папулярных прац, за якія ён неаднаразова быў узнагароджаны адміністрацыяй інстытута паездкамі па СССР. У 1940-1944 гг. вучыўся ў аспірантуры пры кафедры эканамгеаграфіі Маскоўскага педінстытута, прымаў удзел у абароне Масквы (1941-1942). Вучобу сумяшчаў з педпрацай настаўніка геаграфіі. У 1943-1947 гг. працаваў старшым навуковым супрацоўнікам Маскоўскага філіала Арктычнага НДІ Галоўнага Паўночнага Марскога шляху. Пад час працы ў гэтай установе ён удзельнічаў у трох навуковых экспедыцыях на Поўнач, напісаў (пад кіраўніцтвам праф. Р.Кабо) кандыдацкую дысертацыю (“Геаграфія насельніцтва і населеныя месцы Таймырскай нацыянальная акругі”). Кандыдат геаграфічных навук (1945), Правадзейны член геаграфічнага таварыства. У АНДІ займаўся комплексным вывучэннем асобных регіёнаў Поўначы і перспектывамі развіцця іх народнай гаспадаркі; быў членам Вучонага савета інстытута. Пад час працы ў Маскве напісаў шэраг грунтоўных прац па эканамічнай геаграфіі, якія па сваёй спецыфіцы не маглі быць надрукаваны ў навуковых часопісах. У 1947-1950 гг. па сямейных абставінах працаваў на Беларусі: у 1947–1949 гг. – заг. кафедры геаграфіі Пінскага настаўніцкага інстытута, у 1949-1950 – заг. кафедры эканамгеаграфіі Магілёўскага педінстытута (курсы па эканамгеаграфіі і геаграфіі насельніцтва). У 1950 г. адкліканы ў Мінск, а затым накіраваны на працу ў Алма-Ату. У Казахскім дзяржаўным універсітэце ён працаваў дацэнтам кафедры эканамгеаграфіі, займаўся распрацоўкай пытанняў развіцця і размяшчэння вытворчых сіл, праблемамі эканамгеаграфіі КССР, удзельнічаў у працы Казахскага аддзела геаграфічнага таварыства. У 1960-1980-х гг. працаваў дацэнтам, прафесарам на кафедры эканамічнай геаграфіі Маскоўскага педінстытута. Пяру М.Р. Плоткіна належыць больш за 100 навуковых прац і артыкулаў, у т.л. некалькі манаграфій, вострадэфіцытных падручнікаў для вну: “Асновы індустрыяльнай вытворчасці”, “Асновы прамысловай вытворчасці”, “Геаграфія сельскай гаспадаркі Казахстана”.
АСНОЎНЫЯ ПРАЦЫ: География сельского хозяйства Казахстана.–Алма-Ата., 1956 (у сааўт. з Двоскин Б.Я.);.Основы индустриального производства: Курс лекций. -М., 1960; Основы индустриального производства: Учеб. пособ. для студ. географ. специальн. - М., 1964; Основы промышленного производства: Учебник для вузов - М.: Высшая школа 1977.
БІБЛІЯГРАФІЯ: Краткая географическая энциклопедия Том 5 /Гл. ред. Григорьев А.А. М.:Сов.энц.- 1966.-544с.; Шаруха І. Плоткін М.Р. //Географы і геолагі–ураджэнцы Магілёўскай вобласці. -Магілеў, 1995.-С.31-32; Плоткін М.Р. //Прафесары і выкладчыкі геаграфічнага факультэта Магілёўскага педагагічнага інстытута. 1934 – 1978: Бібліяграфічны даведнік //Склад. І.М.Шаруха /Пад агульн.рэд. І.М.Шаруха, Т.М.Шаруха. –Магілёў, 2000; Шаруха І.М. М.Р. Плоткін // Нашы знакамітыя землякі: географы і геолагі – ураджэнцы Магілёўскай вобласці: Біёграфа-бібліяграф. даведнік / Аўтары-склад.: А. Катлёнак, Г. Рыдзеўскі, У. Хамякоў і інш.; Пад агульн. рэд.І.М. Шарухі. – Магілёў: МДУ імя А.А. Куляшова, 2004.
І.М. Шаруха, А.В. Шадракоў
Плехова Л.В.
0
Плехова Людмила Владимировна (р. 1952)

Плехова (дев. Буракова) Людмила Владимировна - географ, обладатель Специальных дипломов за высокие достижения в республиканской олимпиаде по учебным предметам, Премии Специального фонда Президента Республики Беларусь. Родилась в 1952 г. в д. Калиновка Белыничского района.Окончила географический факультет Могилевского пединститута (1973). В 1973–1975 — учитель географии Калиновской НСШ Белыничского р-на, в 1975–2014 — учитель географии Техтинского УПК д/с-СШ Белыничского р-на. 2002 — Победитель областного конкурса конкурса «Лучший учитель», 2009, 2010, 2011 — Специальные дипломы — за высокие достижения в республиканской олимпиаде по учебным предметам; 2009 — Премия Специального фонда Президента Республики Беларусь.
И.Н. Шарухо
Перепечко Александр Сергеевич
0
Перепечко Александр Сергеевич (р. 1960)
Американский и белорусский географ, член Ассоциации американских географов (с 1998). Родился 7 мая 1960 г. в п. Заостровечье Клецкого района. Закончил географический факультет БГУ (1982). Кандидат географических наук (1988; тема «Основные концепции западной политической географии: критический анализ», научн. рук. проф. Н.Т. Романовский; защищался в ЛГУ), PhD (1999; «Change and Continuity in Russia’s Political Party System: Comparison of the Constituent Assembly Election of 1917 and Parliamentary Election of 1995»; Seattle, University of Washington). Работал н.с. географического факультета (1982-1986), доцентом кафедры экономической географии зарубежных стран (1986-1990, 1991-1992) БГУ, н.с. Научного центра П.А.Р.И. (Национальный центр научных исследований -Университет Париж, Париж, 1990-1991). В 1993-1999 гг. учился на факультете географии Вашингтонского университета. Работал ГИС-аналитиком коммунальной службы г. Сиэтл (1999-2004), н.с. Международной исследовательской программы (Вашингтонский ун-т, 2000-2004), Президентом ADS GIS & Mapping, LLC (2004-2006), с 2006 работает консультантом ADS GIS & Mapping. Владеет французским, английским, русским, белорусским языками. Живет в г. Сиэтл, штат Вашингтон. Исполнитель исследовательских грантов (IFS Family Foundation, 2004; University of Washington Libraries, 2003; U.S. Department of Education, 2000-2003). Научные интересы: география человека, география мировой экономики, принципы картографии, политическая география и геополитика. Автор около 100 научных работ.
ОСНОВНЫЕ ПУБЛИКАЦИИ: Perepechko, A. S. & Sharkov, D. Y. Acquisition, Processing and Use of Russia's Socioeconomic, Demographic and Political Geographic Information: The Case of the
Universities' Consortium SDI, " Submitted to: International Journal of Spatial Data Infrastructures Research, 2015; Perepechko, A., ZumBrunnen, C., Kolossov, V. & O’Meara, E. Russian Modernization: Patterns of Electoral Geography,” Submitted to: Communist and Post-Communist Studies, 2015; Perepechko, A., Kolossov, V. & ZumBrunnen, C. (2007) “Remeasuring and Rethinking Social Cleavages in Russia: Continuity and Changes in Electoral Geography 1917-1995,” Political Geography, 26: 179-208; Perepechko, A., Graybill, J., ZumBrunnen, C. & Sharkov, D. (2005) “Spatial Database Development for Russian Urban Areas: A New Conceptual Framework,” GIScience & Remote Sensing, 42: 144-170; Perepechko, A., Llona, E., Sharkov, D., Hunt, M. & Biggins, M. (2005) “The Central Eurasian Interactive Atlas Project: A Progress Report,” Slavic & East European Information Resources, 6: 65-78; Perepechko, A. S. & Sharkov, D. E. (2003) “Disaggregation and Re-aggregation of Tabular Data Using Remote Sensing: A Case Study in Yaroslavl’, Russia,” 99th Annual Meeting of the Association of American Geographers [Abstract] (Washington, DC: The Association of American Geographers); Perepechko, A. & Sharkov, D. (1998) Russian Federation Digital Data, https://wagda.lib.washington.edu/data/geography/world/russia/license.html (Seattle: University
of Washington); Perepechko, A. S. (1998) “Spatial Change and Continuity in Russian Liberalism: Comparison of the Parliamentary Elections in 1917 and 1995,” 94th Annual Meeting of the Association of American Geographers [CD-ROM Abstract] (Promedia Corporation); Компаративизм и межстрановые электорально-географические модели политических режимов, партий, партийных систем //География, политика и культура /Под ред. А. Трешникова.- M.: Наука, 1990.-С.103-115; Политическая география СССP: современное состояние и перспективы развития //Изв. ВГО. – 1990.-Т.122.-С.186-192; Географический анализ международной обстановки в политической географии Запада // Изв. АН СССР. Сер. Географическая.-1989.-№3.-С.129-134; Социально-географический анализ развития семьи в СССР (1959-1979).- Минск: БГУ, 1982.
И.Н. Шарухо
Перекрестов Иван Георг.
0
Перакростаў Іван Георгіевіч (1921-1962)
Рускі савецкі эканам-географ. Нарадзіўся 10 чэрвеня 1921 г. у с. Снегасць Курскай вобласці. Вучыўся ў Рыльскім педвучылішчы (1936-1939), працаваў дырэктарам школы. У 1939 г. прызваны ў рады РСЧА. З першых дзён вайны – на фронцеі. Пасля атрымання цяжкага ранення (1943) дэмабілізаваны, працаваў выкладчыкам геаграфіі ў Глушкаўскай СШ Курскай вобласці, у 1944/45 гг. вучыўся на завочным аддзяленні геаграфічнага факультэта Варонежскага універсітэта. На пач. 1945 г. зноў прызваны ў войска, служыў афіцэрам у камендатурах гарадоў вызваленай Польшчы, Германіі. Пасля дэмабілізацыі (1946), перавеўся на дзённае аддзяленне геаграфічнага факультэта Варонежскага ўніверсітэта. Пасля атрымання дыплома вну з адзнакай (1947), некаторы час працаваў інспектарам школ у Барнауле, асістэнтам кафедры геаграфіі Яраслаўскага педінстытута. Скончыў аспірантуру пры Інстытуте Геаграфіі АН СССР (1954). Падчас вучобы ў аспірантуры займаўся (па дарученню ІГ АН СССР) вывученнем насельніцтва і гаспадаркі Ульянаўскай вобласці. Кандыдат геаграфічных навук (1954). З 17 сакавіка 1954 стаў працаваць старшым вык¬ладчыкам кафедры эканамічнай геаграфіі Магілёўскага педінстытута. Займаўся вывучэннем пытанняў эканамічнай геаграфіі Магілеўшчыны, напісаў эканам-геаграфічныя нарысы гарадоў Бабруйск і Магілёў, прымаў удзел у стварэнні Атласа БССР. У 1955 г. прызначаны загадчыкам кафедры. Дацэнт па спецыяльнасці “Эканамічная геаграфія СССР” (1958). Актыўна працаваў у Беларускім філіяле Усесаюзнага геаграфічнага таварыства, стаў адным з утваральнікаў Магілёўскага аддзела геаграфічнага таварыства БССР (1959), кіраваў у аддзеле секцыяй эканамічнай геаграфіі. У чэрвені 1959 г. пераехаў ў Перм з прычыны выбрання яго на пасаду дацэнта кафедры эканамічнай геаграфіі Пермскага дзяржаўнага універсітэта. Памёр 17 лютага 1962 г. Пахаваны ў г. Перм.
АСНОЎНЫЯ ПРАЦЫ: Ученые записки Могилевского пединститута. Вып. ІY. Сер. географ. - Мн., 1957 (адказны рэд.); Карта размещения промышленности Могилёвской области накануне Первой мировой войны //Уч. записки Могилевского пединститута. Вып. ІY. Сер. географ. - Мн., 1957 (у сааўт); Ульяновск: Экономико-географический очерк //Уч. записки Могилевского пединститута. Вып. ІY. Сер. географ. - Мн., 1957; Ульяновская область // Поволжье. – М., 1957; География текстильной промышленности Ульяновской области //Изв. Крымского пединститута им. М. Фрунзе. Т. ХХІІ. - Симферополь, 1957; Атлас БССР.–М.-Мн., 1958 (у сааўт); Город Могилёв //Блокнот агитатора.-1958. -№25; Город Бобруйск //Блокнот агитатора.-1958. -№26.
БІБЛІЯГРАФІЯ: Ратобыльский Н.С. География в Могилёвском пединституте //География в школах и вузах Белоруссии. - Мн., 1975; Дементьев В.В. Географическое общество БССР //там жа; Шаруха І. 65 гадоў геафаку МаДУ //Геаграфія: праблемы выкладання.- 1999.- № 3; Прафесары і выкладчыкі геаграфічнага факультэта Магілёўскага педагагічнага інстутута (1934–1978): Біябібліяграфічны даведнік /Склад. І.М.Шаруха /пад агульн. рэд. І.М.Шаруха, Т.М.Шаруха. – Магілёў, 2000.
І.М.Шаруха
Пашкевич Лариса Николаевна
0
Пашкевич Лариса Николаевна (р. 1955)

Географ, Действительный член ОО «Белорусское географическое общество», член Ученого Совета Могилевского областного отдела ОО «Белорусское географическое общество», методист по географии Могилевского государственного областного института развития образования. Родилась 11.02.1955 г. в д. Ильинка Могилевского района. В 1976 году окончила географический факультет Могилевского пединститута. В 1976–1978 гг. — учитель географии Александровской СШ Славгородского района, в 1979–1981, 1999–2002— учитель географии Княжицкой СШ Могилевского района, в 1981–1999 гг. — зам. директора по учебно-воспитательной работе Княжицкой СШ, в 1999–2002 гг. ‒ методист учебного отдела Могилевского областного института повышения квалификации и переподготовки руководящих работников и специалистов образования, в 2002‒2004 гг. — зам. главного врача по учебно-воспитательной работе санатория-профилактория «Кировец», в 2004‒2012 гг. — методист по географии Могилевского государственного областного института развития образования. В 2005–2012 гг. — член редакционной коллегии регионального научного журнала «Магiлёўскi мерыдыян», делегат ряда съездов ОО «Белорусское географическое общество»; член жюри областного этапа Республиканской олимпиады по географии; руководитель и участник подготовки школьников к олимпиадам по географии разного уровня; член жюри областного конкурса научно-исследовательских работ учащихся по энергосбережению и экологии; член жюри областного конкурса «Учитель года», «Лучший будущий учитель». Автор и составитель учебно-методических материалов: «Работа с одаренными детьми: подготовка к географической олимпиаде», «Формирование культуры энергосбережения у подрастающего поколения на уроках географии и во внеклассной работе», «Роль географической карты в подготовке к урокам географии, централизованному тестированию и олимпиадам разного уровня», «Олимпиадные задания и тесты» и др.
И.Н. Шарухо
Папроцкий Франтишек
0
Папроцкі Францішак (1723—1790)
Гісторык, географ, выдавец, перакладчык, езуіт, педагог, аўтар падручніка для школ “Еўропа - найлепшая частка свету”. Нарадзіўся 10 чэрвеня 1723 г. (у Полацкім, або ў Віцебскім ваяводстве). Скончыў Полацкі езуіцкі калегіум, уступіў у ордэн езуітаў (у 1740-1773). У 1740-1742 гг. адбываў навіцыят у Вільне, у 1742-1743 вувучаў у Слуцку гуманітарныя навукі; у 1743-1744 праходзіў настаўніцкую практыку ў езуіцкім калегіуме ў Нясвіжы, там жа (1744-1745, 1752-1753) выкладаў філасофію, у 1745-1747 выкладаў у Гродна. 1747-1748 - прафесар паэтыкі ў калегіуме ў Крозях (Літва), у 1748-1752 вывучыў багаслоўе ў Варшаўскім універсітэце. Стаў святаром. У 1753-1756 выкладаў філасофію, гісторыю, геаграфію і французскую мову ў Collegium Nobilium. 1756-1757 - прапаведнік ў Пултуску. У 1757-1760 – прафесар Віленскага ўніверсітэта. У 1760-1763 гг. выдаваў газету «Літоўскі кур’ер». У 1763-1765 гг. працаваў рэктарам Collegium Nobilium (і выдаваў календары), у 1765-1768 – езуіцкага калегіума (Коўна). 27 верасня 1768 прызначаны пракурорам езуіцкай правінцыі Літвы. Доктар богаслоўя (1770). Кіраваў шляхецкімі канвіктамі ў Вільне і Камянцы. Пасля скасавання ордэна езуітаў (1773), стаў канонікім ловіцкім. Напісаў падручнік па геаграфіі ““Еўропа - найлепшая частка свету” (6 выданняў: Варшава, Пшэмысль, Каліш, Вільня, 1756-1775). Памёр у 1790 г.
АСНОЎНЫЯ ПРАЦЫ: Domowe wiadomości polskie i W. Ks. Litewskiego». - Вільня, 1752; Europa z części Świata najprzedniejsza. -6 выд. -Вільня, 1775; Dzieje Preténdentòw korony angelskiéj - Вільня, 1758; Wiadomości o księstwie Kurlandzkiém a Semigalskiém» - 2 выд. - Вільня, 1763; Domowe wiadomości о W. Księstwie Litewśkiém z przylączeniem historyi tegoź narodu. - Вільня, 1760 (4 выд., 1775); Historyja polska. - Вільня, 1766.
БІБЛІЯГРАФІЯ: Słownik historyków polskich. Wiedza Powszechna, 1994; Polski słownik biograficzny, T. 25. 1980; Шаруха, І.М. Пачатковая прыродазнаўча–геаграфічная адукацыя на Беларусі: Манаграфія.- Магілёў: МДУ, 2001.
І.М. Шаруха
Погуляев Даниил Иван
0
Пагуляеў Данііл Іванавіч (1890–1974)
Расійскі і беларускі геолаг, географ і педагог. Нарадзіўся ў 1895 г. у в. Горы Горацкага раёна. Пасля атрымання сярэдняй адукацыі, браў удзел у Першай сусветнай вайне. Скончыў Рагачоўскае педвучылішча (1919) і Смаленскі педінстытут (1924), з якім звязаў усё астатняе жыццё. У даваенны час абараніў кандыдацкую дысертацыю, працаваў выкладчыкам, дацэнтам, загадчыкам кафедры геалогіі Смаленскага педінстытута. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Кавалер трох ордэнаў Айчыннай вайны І-ІІ ступеняў, Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў. З 1946 г. і да выхаду на пенсію (1971) узначальльваў спачатку кафедру фізгеаграфіі і геалогіі, потым – геалогіі і картазнаўства. Доктар геолага–мінералагічных навук (1957), прафесар (1958) Пагуляеў не быў кабінетным вучоным - яго цягнулі экспедыцыі, геолагаразведачныя працы, цікавілі пытанні аб практычным прымяненні сваіх ведаў. Ён займаўся галоўным чынам вывучэннем Смаленскай, Бранскай абласцей і тэрыторый, што да іх прылягаюць, у т.л. роднай Магілёўшчыны. Адкрытыя і апісаныя экспедыцыямі Д.І.Пагуляева радовішчы шкляных пяскоў, вапнякоў, фасфарытаў Смаленскай, Бранскай і Калужскай абласцей распрацоўваюцца да сённяшняга дня. Па выніках палявых даследаванняў Д.І.Пагуляевым напісана больш за 100 навуковых прац, у т.л. больш за 50 - манаграфічнага зместу. Працы Данііла Іванавіча не згубілі сваёй актуальнасці і ў ХХІ ст. Веды і вопыт навукоўца і педагога выкарыстоўваліся абласным кіраўніцтвам і міністэрствам асветы. Усе пасляваенныя гады Д.І.Пагуляеў быў членам абласнога планавага камітэту, навукова-метадычнай камісіі міністэрства асветы РСФСР, працаваў лектарам (1946-1972), старшынёй (1947-1957) абласнога аддзялення таварыства “Веды”. Арганізатар і першы старшыня Смаленскага аддзела Усесаюзнага геаграфічнага таварыства. Як вялікі знаўца прыроды Смаленскага Падняпроўя, Д.І.Пагуляеў быў актыўным папулярызатарам краязнаўчых ведаў сярод насельніцтва і, асабліва, вучнёўскай і студэнцкай моладзі. Навукова–педагагічнай дзейнасць Данііла Іванавіча Пагуляева адзначана высокімі дзяржаўнымі ўзнагародамі: ордэнамі Леніна, Кастрычніцкай рэвалюцыі, двума ордэнамі Працоўнага Чырвонага сцяга, званнем “Заслужаны дзеяч навукі РСФСР”. Імем нашага земляка названа адна з навучальных аўдыторый Смаленскага педуніверсітэта.
АСНОЎНЫЯ ПРАЦЫ: Геология и полезные ископаемые Западной области. –Смоленск: Запгиз, 1935; Фосфориты Западной области //Геология и полезные ископаемые Западной области. –Смоленск: Запгиз, 1938; Стекольная промышленность и её сырьевая база. –Смоленск: Смоленск. кн. изд.-во, 1948 (у сааўт.); Геология и полезные ископаемые Смоленской области. В 2-х тт. –Смоленск, 1955; Тектонические структуры северной окраины Днепровско–Донецкой впадины. - Смоленск: Смоленск. кн. изд.-во, 1959; Известковые туфы: (Месторождения и использование в сельском хозяйстве). – Смоленск: Смоленск. кн. изд.-во, 1965; Природа Смоленска и его окрестностей. – М.: Моск. Рабочий, 1965 (у сааўт.); Смоленская область: Краеведческий словарь. - М.: Моск. Рабочий, 1978 (сааўт. і рэд.).
БІБЛІЯГРАФІЯ: Махотин Б. Право быть незабытым // Край Смоленский.-1965.- № 3-6; Пагуляеў Д.І. // БелСЭ. – Мн., 1973.-т.7; Хамякоў У.Г. Д.І. Пагуляеў // Нашы знакамітыя землякі: географы і геолагі – ураджэнцы Магілёўскай вобласці: Біёграфа-бібліяграф. даведнік / Аўтары-склад.: А. Катлёнак, Г. Рыдзеўскі, У. Хамякоў і інш.; Пад агульн. рэд.І.М. Шарухі. – Магілёў: МДУ імя А.А. Куляшова, 2004; Погуляев Д.И. //Смоленск: Краткая энц. – Смоленск: ТРАСТ – ИМАКОМ, 1994; Махотин Б. Ваш Д. Погуляев. – Смоленск, 2005; Кремень, А.С. Научно-педагогическая деятельность профессора Д.И. Погуляева / А.С. Кремень, Г.Ф. Ермошкина // География и экология в школе ХХІ века.- 2016.- №2.-С. 31-35.
У.Г.Хамякоў, І.М. Шаруха