Наверх

SharukhoGEO

Автор блога: Игорь Шарухо
Фёдоров И.М. - Янка Мавр
0
Фёдоров Иван Михайлович (Мавр Я́нка; 1883-1971)
Географ, педагог, переводчик, писатель, «отец» белорусской детской литературы, основоположник приключенческого, научно-познавательного, научно-фантастического жанров в белорусской литературе, переводчик. Лауреат Государственной премии. Заслуженный деятель культуры БССР (1968), орденоносец (два Трудового Красного Знамени, «Знак Почета»). Наиболее известные произведения: повести «В стране райской птицы» (1926), «Сын воды» (1928), «Полесские робинзоны» (1932), «ТВТ» (1934), роман «Амок» (1929), автобиографическая повесть «Путь из тьмы» (1948). С 1993 г. присуждается премия его имени за лучшие произведения для детей. Родился 29 апреля (10 мая) 1883 г. в Лиепае в семье отставного солдата-белоруса (по фамилии Ильин, фамилия Фёдоров – по отчеству, ошибка канцелярии). Закончил начальную школу (1895), Ковенское ремесленное училище (1899), учился в Поневежской учительской семинарии (исключен в 1902 г. с выпускного класса - за вольнодумство); получил удостоверение учителя начальной школы (1903; сдал экстерном экзамены). В 1902-1906 гг. работал помощником учителя начальной школы в г. Новое Место (Литва), в народном училище в д. Бытча под Борисовым. В 1906 принял участие (и был одним из организаторов) в нелегальном педагогическом съезде (д. Николаевщина, здесь познакомился с Якубом Коласам; прообраз учителя Ивана Тадорика в трилогии «На росстанях», 1955), за что был уволен и отдан под суд, попал под надзор полиции. С 1906-1911 – частный (женился в 1909 на работодательнице) в д. Турец (Кореличский р-н), 1911-1917 - преподаватель частной торговой школы (Минск), 1917-1930 - учитель географии и истории железнодорожной гимназии, 25-й железнодорожной школы, параллельно, специалист Наркомпроса, сотрудник союза работников просвещения. В 1930-1936 - Белгосиздат. Писать начал только в 40 лет от роду, как фельетонист (1923). В 1925 г. в «Белорусский пионер» напечатал под псевдонимом Янка Мавр на белорусском языке повесть «Человек идёт», которая положила начало фантастическому и приключенческому жанрам. Далее были произведения географического содержания: «В стране райской птицы» (1926; действие происходит на Новой Гвинее), «Сын воды» (1928, жизнь юных фиджийцев), «Амок» (1929; о восстании на Яве), «Полесские робинзоны» (1930; приключения двух подростков в Белорусском Полесье), а также утопические «Путешествие по звёздам» (1927, сказка), «Повесть будущих дней» (1932; о коммунистическом будущем СССР), «ТВТ» (1934; перевод на русский по просьбе М. Горького). «Слёзы Туби» (1938). В 1941-1943 гг. работал в эвакуации в Новосибирске, Алма-Ате, в 1943-1944 – в Москве. В 1946-1948 занимался (с П. Рунцом) сбором воспоминаний белорусских детей о войне для книги «Никогда не забудем» (1948, предисл. Якуба Коласа). После войны опубликовал цикл рассказов о трагических испытаниях детей в военные годы («Счастье», «Две правды», «Максимка»), написал автобиографическую повесть «Путь из тьмы» (1948), научно-фантастическую «Фантамобиль профессора Циляковского» (1954; используя энергию детской фантазии, внуки профессора отправляются в Америку, потом на Луну, Марс). Выполнил переводы на белорусский язык Ж. Верна («80 000 кіламетраў пад вадой», 1937); М.Твена («Прыгоды Тома Сойера», 1939; «Прынц і жабрак», 1940) и др. Произведения Янки Мавра переведены на многие языки мира. Умер 3 августа 1971. Похоронен на Восточном кладбище г. Минска.
Основоположник белорусского движения эсперантистов (начал эсперанто изучать в 1904) – в 1926 вел передачу для эсперантистов на белорусском радио; на эсперанто перевел «Евгения Онегина». Библиофил – обладатель крупнейшей в довоенной Беларуси библиотеки. Увлекался спиритизмом. Любил поездки на велосипеде, хорошо играл на скрипке. Был также героическим человеком, отдыхая в Крыму, на Черном море, плоховидящий писатель на слух определил, где находится тонущая девочка, и спас ее. При написании книг писателю помогали его богатые знания по истории и географии и использование в творчестве мемуаров и книг воспоминаний учёных и путешественников. Мавра называли белорусским Миклухо-Маклаем и Жюлем Верном в одном лице. Ряд его произведений экранизированы: «Полесские робинзоны» (1934, сценарий Янки Мавра, «Белгосфильм»), «Неоткрытые острова» (1971, реж. Л. Мартынюк, по мотивам «Полесские робинзоны»; «Беларусьфильм»), «Чудо-остров, или Полесские робинзоны» (2014, реж. С.Сычёв, по мотивам «Полесские робинзоны»; «Беларусьфильм»).
Имя Янки Мавра носят улицы в Минске, Пинске, Минская областная детская библиотека, Бытчанская школа. Деятельности Я. Мавра посвящено три документальных фильма.
Подготовил И.Н. Шарухо
Федоровіч В.П.
0
Федаровіч Вацлаў Пятровіч (1848-1911)
Краязнавец, аматар геаграфіі, краязнаўца, калекцыянер, юрыст. Член-карэспандэнт Кракаўскай АН. Нарадзіўся ў Магілёве ў 1848 г. Скончыў Маскоўскі універсітэт. З 1872 г. працаваў адвакатам у Саратаве, Балашове, Царыцыне, Ерэване. З 1884 жыў і працаваў у Віцебску. Намеснік старшыні Віцебскай вучонай архіўнай камісіі. Дапамагаў у раскопках археолагам, у т.л. М.Ф. Кусцінскаму, калекцыяніраваў зброю, археалагічныя, нумізматычныя, сфрагістычныя, этнаграфічныя матэрыялы. Набыў у сваю калекцыю матэрыялы віцебскіх калекцыянераў Бергнера і Валковіча. У яго бібліятэцы (больш за 1 тыс. тамоў) былі кнігі па гісторыі Беларусі і Літвы, беларускія і літоўскія выданні XYIII-XIX ст. Свае артыкулы па гісторыі краю друкаваў у “Витебских губернских ведомостях”. Складальнік і ініцыятар выдання літаратурна-краязнаўчага зборніка “З ваколіц Дзвіны” (Віцебск, 1912). Распрацаваў статут Беларускага вольна-эканамічнага таварыства. У 1920 г. на падставе яго калекцый арганізаваны своеасаблівы музей старажытнасцей імя В.Федаровіча, які ў 1924 г. стаў часткай Віцебскага абласнога краязнаўчага музея.
І.М. Шаруха
Фёдоров В.С.
0
Фёдоров Вячеслав Сергеевич (р. 1988)
Учитель географии Свенской СШ Славгородского района, Действительный член ОО «Белорусское географическое общество» (с 2013), победитель конкурса учителей географии Беларуси и России «#ЛюблюГеографию» (2017), фестиваля молодых педагогов «Призвание – педагог» в номинации «История, обществоведение, география» (2016), Лауреат различных этапов (районного, областного) республиканских конкурсов профессионального мастерства педагогических работников «Учитель года Республики Беларусь» (2014, 2017). Родился 31 июля 1988 г. в г. Уфе. Закончил МГУ им. А. А. Кулешова по специальности «География. (научно-педагогическая деятельность)» (2011). С 2011 г. – по настоящее время – учитель географии ГУО «Свенская средняя школа». Лауреат районного этапа (3 место) республиканского конкурса профессионального мастерства педагогических работников «Учитель года Республики Беларусь» (2014), победитель фестиваля молодых педагогов «Призвание – педагог» в номинации «История, обществоведение, география» (2016), районного конкурса профессионального мастерства педагогических работников «Учитель года Республики Беларусь» (2017), Лауреат областного этапа (2 место) республиканского конкурса профессионального мастерства педагогических работников «Учитель года Республики Беларусь» в предметной номинации «История, обществоведение, география» (2017), победитель конкурса учителей географии Беларуси и России «#ЛюблюГеографию» (2017). Награды: Дипломы «Лучший работник образования», «Лучший по профессии» (2016) Славгородского района, ряд Благодарностей Славгородского райисполкома (2018). Активный член Могилевского областного отдела географического общества, участник и ведущий мастер-классов по географии. Делегат и участник съезда учителей СНГ (октябрь 2018, Бишкек).
БИБЛИОГРАФИЯ: http://edu.gov.by/by-be/news/podvedeny-itogi-konkursa-uchiteley-geografii-belarusi-i-rossii-lyublyugeografiyu/; https://www.postkomsg.com/geography_lesson/216547/; http://www.slavgorod.by/2017/01/27/pobedil-kazhdyj/; http://www.slavgorod.by/2016/12/02/molodo-no-ne-zeleno/?_utl_t=vk; http://www.slavgorod.by/2014/02/07/nasta%D1%9Enik-goda-2014/
И.Н. Шарухо
Украінка С.С.
0
Украінка Сяргей Сяргеевіч (н. 1961)
Літаратар, паэт, крытык, перакладчык, краязнаўца, член геаграфічнага таварыства (1995), літаратурны рэдактар часопіса “Магілёўскі мерыдыян” (з 2001). Нарадзіўся 25 студзеня 1961 г. у в. Ніканавічы Быхаўскага раёна. Скончыў філалагічны факультэт БДУ (1983), аспірантуру МДУ імя А. А.. Куляшова. Працаваў (1983-1989) у РК КПБ(б), настаўнікам беларускай мовы і літаратуры ў Лудчыцкай СШ, дырэктарам Дунайкоўскай СШ Быхаўскага раёна, у 1989-2009 гг. – выкладчык, старшы выкладчык кафедр беларускай літаратуры, журналістыкі МДУ імя А. А. Куляшова, з 2009 г. працаваў метадыстам упраўлення адукацыі, у розных структурах; зараз – у ПВУП “Газасілікатбуд”. Друкуецца з 1977 г., аўтар шматлікіх публікацый вершаў у рэспубліканскай і абласной перыёдыцы, у зборніках “Вусны”, “Квадра”, “Дняпроўскія хвалі”, “Брама” і інш., часопісе “Полымя”, мае два зборніка паэзіі; выступае як празаік (часопісы “Крыніца”, “Дзеяслоў”), крытык і літаратуразнаўца (“ЛіМ”, “Роднае слова”). Лірычны герой яго вершаў – асоба, паяднаная з Бацькаўшчынай, яе гісторыяй і сучаснасцю. Разам з лірычнымі вершамі піша творы баладнага характару. Літаратурны рэдактар шэрагу навуковых геаграфічных канферэнцый, зборнікаў навуковых прац, кнігі І.М. Шарухі “Край у цэнтры Еўропы” (2017). Сябра СПБ. Аўтар 40 навуковых прац. Збіральнік фальклору, матэрыялаў па краязнаўству, у т.л. па геаграфічнаму, якія ўвайшлі ў «Памяць. Быхаўскі раён» (1990), «Географа-статыстычны слоўнік Магілёўскай вобл. Ч. ІY. Быхаўскі раён і г. Быхаў» (скл. І. Шаруха, Г. Рыдзеўскі // Магілёўская Даўніна.-1999), у 3-томнае выданне «Геаграфічна-статыстычны слоўнік Магілёўскай вобласці” (2012-2013; аўт.-уклад. І.М. Шаруха).
АСНОЎНЫЯ ПРАЦЫ: Маё Купела. – Мн., 2001 (кніга вершаў); Белый аист, черное перо. – Смоленск, 2014 (пераклад на рус. мову Г. Пастухова; вершы і проза); 9 гранаў. – Мн.: Кнігазбор, 2016 (кніга вершаў); Прэзентацыя кнігі П.А. Лярскага “Прырода Магілёўскай вобласці” / Э.Карпенка, С.Украінка, І. Шаруха) //Магілёўскі мерыдыян. – Т.5-6.-Вып.1 (2006.-№1); Шаруха, І. М. Край у цэнтры Еўропы: Полацкі раён, Полацк, Наваполацк. Геаграфічна-статыстычны даведнік / пад рэд. І.М. Шарухі, С.С. Украінкі, С.М. Лясовіч. – Мінск: Колорград, 2017; Геаграфічна-статыстычны слоўнік Магілёўскай вобласці: у 3 т. / аўт.-уклад. І.М. Шаруха. – Магілёў: МДУ, 2012-2013.
БIБЛIЯГРАФIЯ: Рагаўцоў, В. Даўно чаканая сустрэча: [Аб жыцці і творчасці Сяргея Украінкі] / В. Рагаўцоў // Маяк прыдняп.-2002.-9 кастр.
Шаруха І.М.
Увядзенскі М.У.
0
Увядзенскі Мікалай Уладзіміравіч (1899-1960?)

Савецкі фізіка-географ. Нарадзіўся 4 лістапада 1899 года ў сям”і святара ў с.Замыцце Бежацкага павета Цверскай губерні. Пасля сканчэння школы і інструктарскіх курсаў ён пачаў працаваць у органах народнай асветы г.Масквы ў якасці інспектара школ. Пасля службы ў РСЧА (1920-1922) вучыўся на геаграфічным факультэце ЛДПІ імя А.Герцэна (1922-1926), працаваў выкладчыкам геаграфіі ў школах, тэхнікумах Сталінграда і Ленінграда. Скончыў аспірантуру па кафедры фізічнай геаграфіі ЛДПІ (1937), абараніў кандыдацкую дысертацыю (1938), атрымаў званне дацэнта (1938). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1941-1945 гг. быў ваенным перакладчыкам штаба 21 Гвардзейскага Венскага корпуса. Ваяваў на Ленінградскім, 2 і 3 Украінскіх франтах, вызваляў Румынію, Балгарыю, Югаславію, Венгрыю, Аўстрыю. І на вайне ён заставаўся географам: у выглядзе дзенніка збіраў матэрыялы па фізічнай геаграфіі краін, у вызваленні якіх удзельнічаў. Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі і 3 баявымі медалямі. У 1937-1952 гг. працаваў дацэнтам Башкірскага, Варонежскага, Ленінградскага, Львоўскага ўніверсітэтаў, выкладчыкам Чарнавіцкага і Кіеўскага геолага-разведачных тэхнікумаў. З 1 кастрычніка 1952 г. да 13 чэрвеня 1953 г. працаваў на геаграфічным факультэце МДПІ па кафедры фізічнай геаграфіі, чытаў лекцыі па фізічнай геаграфіі. Але цяжкая форма хваробы лёгкіх вымусіла яго звольніцца і пераехаць на Украіну (менавіта хвароба – прычына частых змен працы).
БІБЛІЯГРАФІЯ: Прафесары і выкладчыкі геаграфічнага факультэта Магілёўскага педагагічнага інстутута (1934–1978): Біябібліяграфічны даведнік /Склад. І.М. Шаруха / пад агульн. рэд. І.М. Шаруха, Т.М. Шаруха. –Магілёў, 2000.
І.М. Шаруха, М.А. Пагоцкі
Тупицына Н.Б.
0
Тупіцына Наталля Барысаўна (н. 1979)
Географ, педагог, Правадзейны член геаграфічнага таварыства (2002). Нарадзілася 15 ліпеня 1979 г. у г. Будзёнаўск Стаўрапольскага края Расіі. Скончыла геаграфічны факультэт БДУ (2001), аспірантуру БДУ (2004, кафедра геаэкалогіі). З 2004 г. працуе ў МДУ імя А.А. Куляшова: у 2004-2015 – ст. выкладчык кафедры геаграфіі і аховы прыроды, з 2015 - кафедра прыродазнаўства. Выкладае дысцыпліны: “Фізічная геаграфія мацерыкоў і акіянаў”, “ГІС-тэхналогіі”, “Геаінфарматыка, экалогія ландшафтаў і экалагічная экспертыза”, “Гісторыя і метадалогія геаграфічнай навукі”, “Ацэнка рызыкі гаспадарчай дзейнасці”, “Асновы геаэкалогіі”, “Прыродныя і культурныя ландшафты”, “ГІС-тэхналогіі ў турызме”, “Экалагічнае картаграфаванне ландшафтаў”. Кіруе вучэбнымі і вытворчымі практыкамі. Кіраўнік СНДЛ картаграфіі і краязнаўства (з 2012). Прымала ўдзел у навуковых праектах «Устойлівае развіццё Беларускага Падняпроўя>» (2005–2009; даследванне гарадскіх ландшафтаў, візуальна-экалагічная ацэнка ландшафтаў Магілёва, геаэкалагічная ацэнка гарадскіх ландшафтаў), «Прыродныя і культурныя ландшафты Падняпроўя як аснаванне для ўстойлівага развіцця гаспадарчай дзейнасці» (2010–2014; даследванне культурных маркераў і структуры культурных ландшафтаў, іх геаэкалагічная ацэнка, распрацоўка картаграфічнага матэрыяла для электроннага рэгіянальнага атласа Магілёўскай вобласці), TEMPUS «Аналіз становішча і правядзенне мерапрыемстваў па ацэнке падрыхтоўкі спецыялістаў у сферы аховы навакольнага асяроддзя ў Беларусі» (1591 61-TEMPUS-SE-T-S SMGR). Навуковыя інтарэсы: геаэкалагічныя аспекты устойлівага развіцця урбанізаваных тэрыторый, геаінфармацыйныя тэхналогіі, устойлівае развіццё аграэкатурызма, урбанізаваныя ландшафты, дыстанцыйныя метады даследванняў, геаэкалагічная экспертыза, геаэкалагічная ацэнка вынікаў гаспадарчай дзейнасці, ландшафтная экалогія, культурныя ландшафты. Актыўна працуе ў Магілёўскім аддзеле геаграфічнага таварыства, прымае удзел у навуковых праектах: ініцыятыва «Геаінфармацыйнная сістэма „Развіццё аграэкатурызма раёнаў Брэстскай і Гродзенскай абласцей“», у межах праекта USAID «Мясцовае прадпрымальніцтва і эканамічнае развіццё», які рэалізуецца ПРААН (кіраўнік ініцыятывы, 2013-2014); праект «Край жыватворных крыніц» (пры падтрымцы IBB; картаграфічны матэрыял, 2013). З 2007 г. - удзельнік НДА «Экапраект» (“Capacity building and information support for stakeholder participation in sustainable urban development in the city of Mahilyow”, 2011). Актыўна прымае ўдзел у падрыхтоўцы школьнікаў да алімпіяд па геаграфіі, у чытанні лекцый для настаўнікаў абласнога ІРА, правядзенні майстар-класаў. Аўтар больш за 50 навуковых друкаваных прац.
АСНОЎНЫЯ ПРАЦЫ: Физическая география материков и океанов: практикум: в 2 ч. Ч. 1 / Н.Б.Тупицына, А.В.Сорока.-Могилев: МГУ, 2016; Пущи Беларуси — элемент культурно-географического образа страны / И. Н. Шарухо, Н.Б. Тупицына // Вестник Приамурского гос. Ун-та им. Шолом-Алейхема.-2016.-№3 (24). 3. Sharukho I.N. Agroecoturism development in frontier regions at the example of Brest and Grodno regions. Развитие агроэкотуризма в приграничных регионах на примере Брестской и Гродненской областей: Монография / Н.Б. Тупицына [и др.]; под общ. ред. И.Н. Шарухо, А.В. Шадракова, Н.Б. Тупицыной; проект USAID «Местное предпринимательство и экономическое развитие», реализуемый ПРООН. – Минск: Изд. В. Хурсик, Смэлток, 2015; Географический атлас учителей: пособие для учителей учреждений общего среднего образования. – Минск: Белкартография, 2016 (у суаўт); Геоинформационная система развития агроэкотуризма регионов /А.В. Шадраков, Н.Б. Тупицына, И.Н. Шарухо // Магілёўскі мерыдыян. -2014.-Т.14.-Вып. 1-2 (24-25).- 2014.-№№1-2 (24-25); Напрамкі навуковых даследаванняў у галіне культурнай геаграфіі /І.М. Шаруха, Н.Б. Тупіцына // Магілёўскі мерыдыян. -2014.-Т.14.-Вып. 1-2 (24-25).- 2014.-№№1-2 (24-25); Край у цэнтры Еўропы: Полацкі раён, Полацк, Наваполацк. Геаграфічна-статыстычны даведнік / І.М. Шаруха; распр. картаграф. мат-лаў Н.Б. Тупіцынай. – Мінск: Колорград, 2017.
І.М.Шаруха
Трухан Иван Иванович
0
Трухан Іван Іванавіч (1915-2000)
Эканамгеограф, кандыдат геаграфічных навук (1949), прафесар (1965). Нарадзіўся 11 (24) снежня 1915 г. у с. Каменка Глускага (зараз Бабруйскага) раёна. Скончыў Беларускі інстытут народнай гаспадаркі (1938), аспірантуру пры кафедры эканамічнай геаграфіі БДУ (1941), ВПШ пры ЦК ВКП(б) (1946). Кандыдат геаграфичных навук (1949; “Льнопрамысловасць у БССР і яе сыравінная база”). Вялікую Айчынную вайну сустрэў, калі знаходзіўся на стажыроўцы ў Усесаюзным інстытуце льна (Таржок Цверская вобл.). У 1941-1944 гг. працаваў настаўнікам геаграфіі, дырэктарам школ, Сардэбскага педвучылішча у Пензенскай вобл., у 1946-1948 – гал. рэдактарам Савінфармбюро пры СМ СССР і выкладчык МДТУ імя Баўмана, у 1949-1950, 1953-1962 і з 1967 г – у БДУ (з 1954 - дацэнт, з 1968 – заснавальнік і заг. кафедрай эканамічнай геаграфіі СССР), у т.л. у 1958-1962 – дэкан геаграфічнага факультэта, у 1982-1984 – прафесар кафедры эканамічнай геаграфіі. У 1950-1953 – прарэктар, у 1962-1965 – рэктар Беларускага інстытута народнай гаспадаркі, у 1965-1967 –дырэктар НДІ эканомікі і эканоміка-матэматычных метадаў планавання пры Дзяржплане БССР. У 1963 г. браў удзел у працы сессіі ГА ААН у складзе дэлегацыі ад БССР. У 1950-1970-х гг. з’яўляўся членам Вучэбна-метадычнага аб’яднання па геаграфіі ўніверсітэтаў СССР Прафесар (1977). Выйшаў на пенсію ў 1982 г. Аўтар больша за 100 навуковых прац, якія ў асноўным прысвечаны пытанням размяшчэння сельскагаспадарчай вытворчасці, эканамічнай геаграфіі Беларусі, геаграфіі гаспадаркі Гомельскай вобласці, Беларускага Палесся, эканамічнай геаграфіі СССР, асобных эканамічных раёнаў (Прыбалтыйскі), рэспублік СССР (Україна, Малдова), асобных гарадоў (Масква). Прымаў удзел у складанні першага Атласа БССР (1958), суаўтар падручніка “Геаграфія Беларусі” для вну. Узнагароджаны ганаровымі Граматамі ВС БССР (3), медалямі «За трудовое отличие», «За доблестный труд в годы Великой отечественной войны». Пад кіраўніцтвам І.І.Трухана падрыхтавана некалькі дзесяткаў аспірантаў, у т.л. 6 кандыдатаў і 2 доктары навук. Сярод яго вучняў найбольш знакамітымі з’яўляюцца дактары навук, прафесары С.І. Сідор, І.І. Пірожнік, кандыдаты навук, дацэнты Н.І. Жураўская, Л.А. Паўловіч, В.С. Шаплыка, В.І. Ваньшына. Памёр 16 чэрвеня 2000 г. Пахаваны на Чыжоўскіх могілках ў Мінску.
АСНОЎНЫЯ ПРАЦЫ: Белорусская ССР: [экон.-геогр. очерк] / Ф. С. Мартинкевич [и др.]; отв. ред. Г. Т. Ковалевский, Ф. С. Мартинкевич] ; ИЭ АН БССР. - М.: Географгиз, 1957 (у суаўт.); Физическая и экономическая география /БССР/: Сб. статей. - Мн., 1960 (рэд.); Хрэстаматыя па геаграфii Беларускай ССР / Склад. О. Ф. Якушка; Пад рэд. А. В. Дзяменцьева, I.I. Трухана. – Мн.: Вучпедвыд БССР, 1962 (у суаўт.); География Белоруссии: Учебн. для геогр. фак. вузов. – Мн., 1965 (рэд.); Экономическая география БССР / Под общ. ред. С. М. Мельничука. — Мн.: Выш. шк., 1967 (у суаўт.); Вопросы географии Белоруссии. -Мн., 1970. - Вып.2. (сурэд., суаўт.); Экономическая география Белоруссии: учеб. пособие для студ. экон. вузов и фак. / [В. И. Гладкий и др.] ; под общ. ред. С. М. Мельничука. — Изд. 2-е, перераб. и доп. – Мн.: Выш. шк., 1973 (у суаўт.); География Белоруссии: учебник для студ. геогр. фак. вузов. - 2-е изд., перераб. – Мн.: Выш. шк., 1977 (у суаўт.); Экономическая география Белоруссии: Учеб. пособие для экон. вузов и фак. /Под общ. ред. С. М. Мельничука. - 3-е изд., перераб. и доп. – Мн.: Выш. шк., 1982 (у суаўт.). Белорусское Полесье: проблемы развития и размещения производительных сил / [И. И. Трухан и др.]; под ред. С. И. Сидора. – Мн.: БГУ, 1983. (у суаўт.)
БІБЛІЯГРАФІЯ: Трухан І.І. // БелСЭ. - Мн., 1974.-Т.10; Краснопольский А. В. Отечественные географы: Биобиблиографический словарь. В 3 тт. - СПб., 1995.-Т.3; Трухан І.І. /І.М. Шаруха, Л.Я. Гурковіч //Нашы знакамітыя землякі: Географы і ўраджэнцы Магілёўскай вобласці: Біёграфа-бібліяграф.даведнік. / Аўтары-склад.: А. Катлёнак, Г. Рыдзеўскі, У. Хамякоў і інш.; Пад агульн. рэд. І.М. Шарухі. – Магілёў: МДУ, 2004; Шаруха, І.М. 90 год з дня нараджэння І.І. Трухана / І. Шаруха, Г. Гурковіч //Магілёўскі мерыдыян. – Т.5-6.-Вып.1 (2006.-№1). –С.120.
І.І. Пірожнік, І.М. Шаруха
Трей Андрей Айвович
0
Трей Андрей Айвович (р. 1991)
Учитель географии первой категории, Действительный член ОО «Белорусское географическое общество» (2012), член жюри областной олимпиады по географии, победитель областного (2017), Лауреат республиканского «Учитель года Республики Беларусь» (2017) конкурсов педагогического мастерства. Родился 10 декабря 1991 г. в д. Парафьяново Докшицкого района. Закончил факультет естествознания МГУ им. А. А. Кулешова (2014). Учитель географии Межисетской СШ Могилевского района (с 2014). Ежегодно (с 2014) активно готовит школьников на предметные олимпиады. Подготовил ряд победителей областного и участников финального туров Республиканской олимпиады по географии. Активно работает в Могилевском областном отделе географического общества. Имеет ряд публикаций в журнале «Магілёўскі мерыдыян». Благодарность Министерства образования (2017), член клуба «Хрустальный журавль» (2017; клуб победителей и лауреатов республиканского конкурса «Учитель года»); Почётная грамоты Могилевского облисполкома за значительный вклад в социально–экономическое развитие Могилевской области (2018); Почётная грамота управлений образования Могилёвского облисполкома (2017), «Лучший учитель в возрасте до 31 года» по итогам соревнования по социально–экономическому развитию Могилевского района за 2015 г. Делегат ІХ съезда БГО (2017).
И.Н. Шарухо
Таннер Бернгард Леопольд Франциск , путешественник по Беларуси
0
Таннер Бернгард Леопольд Франциск (1650-е?-?)
Чешский путешественник по Беларуси, Московскому княжеству, переводчик. Дата рождения и смерти неизвестны; родился в Праге. В 1676 г. переехал в Польшу, служил у князя Чарторыйского. В 1678 г. вместе с Чарторыйским и Сапегой (отправлены послами в Москву) направился в Московию. По Беларуси маршрут посольства пролегал «по грязнейшей дороге» через Малову гору, Брест–Литовск («замечателен больше всего грязью.., зовется обыкновенно Stoliza Zidovska… живут схизматики, у коих тут довольно церквей и порядочные дома»), Братилов, Пружаны, Селец, через дремучие леса, по тяжелой от древесных корней дороге в Лососну, затем в Ружану Сапегов (не в пример подобного рода городам, довольно много каменных домов и есть великолепный храм), в Жировицы, в Полонку («обращенный москвитянами в развалины, хоть и толкуют, будто под ней тысячи москвитян перебиты были горстью поляков»), по удобной дороге миновав д. Сечелова, д. Рымаши, по чрезвычайно грязной дороге, добрались через д. Ядрейково до г. Песочна («в конец разоренного»). Минск у Таннера — «большой, широко раскинувшийся по холмам и долинам… не дурные и весьма многочисленные церкви схизматиков… делают город красивым». Проехав «много страшных лесов» добрались до г. Борисова, затем – Лошница, г. Нача на р. Наче, г. Крупки («из деревянных избушек»), Бобр. Описаны д. Павловичи, усадьба Тетерин, «небольшой и разоренный москвитянами городок Головчин», «подъехали к Могилеву и под самым почти городом, в недавно воздвигнутом г. Княжицах сделали остановку, чтобы ехать попараднее, и, приведя в порядок всю сопровождавшую нас свиту, с трубачом впереди въехали в городские ворота. Этим городом несколько лет владели москвитяне, но по мирному договору снова в целости уступили его полякам. В нем очень много прекрасных церквей, но только все схизматические (католиков мало и у них одна доминиканская капелла с небольшим монастырем); кроме того он состоит из домов, украшенных чем–то в роде картин, удивительных и изящных… Надо еще прибавить ряд укреплений: валы, видные в немногих здешних городах, да громадная, наваленная на подобие стены насыпь делают город сильной крепостью). После этого «двинулись… в Горки, через (Г)Ермаки, рр. Гольшу и Чернаву выбрались из обычных болот и грязи и прибыли все в г. Горки». Оставив Горки, приехали в Соколово, «не мало еще намучившись на пути», прибыли в д. Першино на р. Березовке (ныне - Горецкий район), миновав Денисовку (ныне - Монастырщинский р-н Смоленской обл.), Тишковку, Верезубы, «добрались до вожделенного г. Кадина». Оттуда путь лежал на Смоленск и Москву. Посольство пробыло в Москве почти 3 м-ца. Таннер изучал Москву, ее жителей, подружился с немцами из Немецкой слободы; начал говорить по-русски. Его приглашали на русскую службу (знал пять языков), но он отказался. После возвращения из Московии вернулся в Прагу. Описание своего путешествия в Россию Таннер написал на латинском языке и издал под заглавием «Legatio Polono-Lithuanica in Moscoviam etc.» (Нюрнберг, 1689). Описание Таннером пути посольства, московского посольского подворья, приема послов царем, самой Москвы и др. являются ценным историческим материалом. К сочинению Таннера был приложен ряд рисунков, план Москвы. На русском языке отрывки из сочинения Таннера печатались в ряде русских журналов (1826-1849); полный перевод издан И. Ивакиным (Москва, 1891).
БИБЛИОГРАФИЯ: Бернгард Таннер. Описание путешествия польского посольства в Москву в 1678 году / Пер. с латинского, прим. и прилож. И. Ивакина. –М., 1891.
И.Н. Шарухо
Супрунович Б.П.
0
Супрунович Борис Павлович (1933-2015)
Географ, педагог. Родился 17 июня 1933 г. в. г. Полоцке. Супрунович Борис Павлович. Окончил МШ №1 г. Полоцка (1950), географический факультет и аспирантуру МГПИ им. В.И. Ленина (г. Москва). Кандидат географических наук, профессор. Работал в МФИ-Финуниверситете с 1962 г. (ассистент, преподаватель, доцент, профессор) сначала на кафедре экономической географии, а с 1992 г. на кафедре Мировой экономики и международного бизнеса. В 1973-1979 – зам. декана, в 1979-1997 - декан финансово-экономического факультета, с 1997- профессор. Совмещал административную работу с научной и педагогической деятельностью: подготовил ряд учебных пособий по экономической географии и мировой экономике общим объемом более 100 п.л.; руководил подготовкой аспирантов; являлся автором программ и учебно-методических материалов по экономической географии, экономике природопользования, мировой экономике; являлся членом Ученого совета Финансовой Академии, ученых советов по специальностям «Финансы и кредит» и «Мировая экономика», совета журнала «Вестник Финансовой Академии». Талантливый исследователь, педагог, чуткий и отзывчивый человек, выдающийся географ. Больше всего он ценил в людях открытость, честность, дружелюбие, корректность. Заслуженный деятель науки Российской Федерации. Награжден орденом Дружбы, рядом медалями, почетным знаком «Отличник высшей школы». Умер 17 декабря 2015 г. в. Москве.
ОСНОВНЫЕ РАБОТЫ: Экономическая география зарубежных стран (развивающиеся страны). - М., 1986; Экономика предприятия. – М., 2001; Внешнеэкономическая деятельность. – М., 2002 (и 2004); Россия в современном мировом хозяйстве:. Энциклопедия рыночного хозяйства. – М., 2003; Международные экономические отношения. – М., 2015.
БИБЛИОГРАФИЯ: Супрунович Б.П. /http://ecsocman.hse.ru/text/16186506/федеральный образовательный портал; http://wiki.fa100.ru/index.php?title / Супрунович Б.П.
И.Н. Шарухо