Наверх

SharukhoGEO

Автор блога: Игорь Шарухо
Ф.І. АСМАЛОЎСКІ
0
АСМАЛОЎСКІ Ф.І.

Францішак Іванавіч Асмалоўскі нарадзіўся у 1900 г. у в. Гірэевічы Клімавіцкага раёна у шматдзетнай сям’і. Тут прайшлі першыя 14 і апошнія 13 год жыцця. У 1906-1910 гг. вучыўся у прыхадскім вучылішчы (паступіў у 6 год, бралі- з 8) у Клімавічах. Меў вялікую прагу да адукацыі. У 1910-1914 – у гарадскім вучылішчы. 1914-1917 – Курскае землевымяральнае вучылішча. У 1917 г. паехаў у Маскву да параненага брата. 1917-1924 гг. – горная акадэмія з 7 гадамі навучання. Нягледзячы на голад, нестачу – усе вытрымаў (студэнтам нават жабраваў). Скончыў акадэмію з адзнакай. Быў пакінуты ў Маскве. Потым працаваў галоўным інжынерам ў Горлаўцы, Сызрані (Кашырскі руднік), 18 гадоў прапрацаваў ў Комі АССР. З 1958 г. выйшаў на пенсію і пераехаў на Беларусь. Жыў у сястры у Клімавічах. 6 год напружанай працы над рукапісам “Клімавічы і Клімавіцкі раён”. У 1969 г. скончыў працу над кнігай – 176 старонак і 24 л. дадаткаў з апісаннем герба Клімавіч, фотаздымкі, спіскі знакамітых землякоў – усяго 2 паасобнікі (1 – паас. – музей, 2-гі - бібліятэка). Напісаў брашуру “Ахова прыроды”, якая выдадзена ў Магілеве у 1968 г. таварыствам “Веды”.

Памяць: Клімавіцкі раён. – Мн…… -С.636-637.
М.Н.Хадаровіч
0
М.Н.Хадаровіч
(1919-2003)
Географ, педагог, метадыст пачатковага прыродазнаўства і геаграфіі Марыя Нічыпараўна Хадаровіч нарадзілася 3 красавіка 1919 г. у г.Касцюковічы. Скончыла мясцовую школу камуністычнай моладзі (1933), Аршанскі педтэхнікум (1935), Аршанскі настаўніцкі інстытут па аддзяленню мовы і літаратуры (1937). Пад час вучобы Марыя Хадаровіч неадразова мела падзякі ад адміністрацыі навучальных устаноў, а ў 1935 г. была ўзнагароджана Ганаровай граматай міністэрства адукацыі БССР з прысваеннем звання “Ударнік вучобы і грамадскай працы”.
П.В.Шэйн
0
П.В.Шэйн
(1826-1900)
Павел Васільевіч Шэйн –вядомы беларускі і рускі фалькларыст і этнограф, Правадзейны член Імператарскага Рускага геаграфічнага таварыства і яго Паўночна-Заходняга аддзела, уладальнік Вялікага залатога Увараўскага медаля геаграфічнага таварыства (1884).
Нарадзіўся П.Шэйн у Магілёве ў яўрэйскай купецкай сям’і. З прычыны цяжкай хваробы, бацькі памясцілі яго ў Кацярынінскі шпіталь у Маскве (1843). У 1848 г. П.В.Шэйн адмовіўся ад іудаізма і прыняў лютэранскую веру. Скончыў нямецкае вучылішча пры лютэранскай царкве Св.Міхала ў Маскве (пры гэтым у вучылішчы адначасова з вучобай займаўся выкладаннем рускай мовы ў малодшых класах).
У 1851-73 г.г. працаваў выкладчыкам у розных павятовых вучылішчах і гімназіях Тулы, Віцебска, Калугі і інш. гарадоў. Нейкі час працаваў у Яснапалянскай школе графа Л.Талстога. З 1881 г. жыў у Пецярбургу.
О.Ю.Шміт
0
О.Ю.Шміт
(1891-1956)
Імя аднаго з найбуйнейшых вучоных ХХ ст. Ота Юльевіча Шміта вядома ва ўсім свеце. Вучоны энцыклапедыст, матэматык, географ, геафізік, палярны даследчык, акадэмік АН УССР і АН СССР, член Усесаюзнага геаграфічнага та-варыства і Нацыянальнага геаграфічнага таварыства ЗША.
Сусветную вядомасць О.Ю.Шміту прынеслі распрацаваныя ім касмаганічная тэорыя паходжання Зямлі і планет Сонечнай сістэмы (гіпотеза Шміта-Фесянкова), кіраўніцтва ім палярнымі экспедыцыямі, ідэя стварэння дрэйфуючых навукова-доследных станцый па вывучэнню Арктыкі.
І.Б.Школьнікаў
0
І.Б.Школьнікаў
(1912-1964)
Іосіф Бянцыянавіч Школьнікаў нарадзіўся 25 верасня 1912 г. ў Бабруйску. Прайшоў шлях ад рабочага бабруйскага лесакамбіната да навукоўца. Сваё прызванне ён знайшоў не адразу. Вучыўся ў Тамбоўскай авіяшколе, Ленінградскай лесатэхнічнай акадэміі. Скончыў гідраграфічны інстытут Галоўпаўночмаршляху (1939).
Яшчэ студэнтам Школьнікаў пачынае працу палярнага даследчыка: пер-шай яго зімоўкай быў удзел у дрэйфе ледакольнага парахода “Георгій Сядоў” (1937-38).
Да вайны І.Б.Школьнікаў працаваў на р.Індзігірка і р.Лена. Ужо з ліпеня 1941 г. уступае ў рады РСЧА, у якой знаходзіўся да 1947 г.. Вайну закончыў ка-валерам 4 вайсковых узнагарод.
Пасля дэмабілізацыі І.Б.Школьнікаў вяртаецца ў палярную гідраграфію і адразу ўзначальвае Новазямельскую гідраграфічную экспедыцыю. З 1950 г. працуе ў Гідраграфічным прадпрыемстве Міністэрства марскога флота на па-садзе кіраўніка аддзела гідраграфічных даследаванняў, галоўнага інжынера. І.Б.Школьнікаў – удзельнік шэрагу Арктычных экспедыцый.
М.А.Цытовіч
0
М.А.Цытовіч
(1900-1984)
Геолаг Мікалай Аляксандравіч Цытовіч нарадзіўся 26 мая 1900 г. у в.Бель –1 Крычаўскага раёна. Скончыў Ленінградскі інстытут грамадзянскіх інжынераў (1927).
Працаваў у вну Ленінграда (1927-43), навуковым супрацоўнікам Інстытута мерзлотазнаўства Сібірскага аддзялення АН СССР (у 1948-52гг.- намеснік дырэктара). Прафесар Цытовіч асноўную ўвагу ўдзяляў пытанням механікі грунтоў і інжынернай геалогіі. У 1943 г. абраны член-карэспандэнтам АН СССР. З 1947 да 1952 г. М.А.Цытовіч узначальваў Якуцкі філіял Сібірскага аддзялення АН СССР, а з 1952 – працаваў прафесарам Маскоўскага інжынерна-будаўнічага інстытута. Лаўрэат Сталінскай прэміі (працы па геалогіі, 1950).
П.І.Хаўратовіч
0
П.І.Хаўратовіч
(нар. у 1925г.)
Беларускі геолаг Пётр Іванавіч Хаўратовіч нарадзіўся 26 лістапада 1925 г. у в.Варгуцёва Круглянскага раёна. Скончыў Саратаўскі геолага-разведачны тэхнікум, ваеннае вучылішча. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
З 1947 г. працаваў у геалагічных арганізацыяй Беларусі: калектар, старшы калектар, начальнік палявой геолага-пошукавай экспедыцыі. П.І.Хаўратовіч – адзін з першаадкрывальнікаў Старобінскага і Петрыкаўскага радовішчаў калійных і каменных солей, шматлікіх радовішчаў будаўнічых матэрыялаў. Заслужаны геолаг-разведчык БССР (1969).

2.1. 1.Хаўратовіч П.І. //Энц. прыроды Беларусі. У 5тт. –Мн., 1986.-Т.5.-С.235; 2. Шаруха І.М. Хаўратовіч П.І. //Географы і геолагі – ураджэнцы Магілёўскай вобласці.-Магілёў, 1995.-С.44.
А.Ф.Фольбарт
0
А.Ф.Фольбарт
(1800-1876)
Аляксандр Фёдаравіч Фольбарт нарадзіўся ў 1800 г. у г.Магілёве ў сям’і пастара. Сярэднюю адукацыю атрымаў у Пецярбургу. Вучыўся медыцыне ў Германіі, Францыі, Англіі. Працаваў урачом у Пецярбургу.
А.Ф.Фольбарт з любоўю адносіўся да прыродазнаўчых навук. З 30 гадовага ўзросту ён пачаў займацца мінералогіяй, склаў багатую калекцыю мінералаў і адкрыў ванадзеевакіслую медзь, якой прысвоілі назву “фальбарцыт”. Фольбарт сур’ёзна займаўся і палеанталогіяй. З 1846 г. ён правадзейны, а з 1858 – ганаровы сябра мінералагічнага таварыства. У 1863 г. абіраўся правадзейным сябрай Маскоўскага і Рыжскага таварыстваў даследчыкаў прыроды, Маскоўскага таварыства аматараў прыродазнаўства, антрапалогіі, пазней – Імператарскага Рускага геаграфічнага і інш. навуковых таварыстваў.
В.Я.Філіповіч
0
В.Я.Філіповіч
(1909-1942)
Валянціна Якаўлеўна Філіповіч – цікавы, таленавіты географ з вельмі кароткім, але яркім жыццём. Нарадзілася В.Я.Філіповіч 15 чэрвеня 1909 г. у пгт Круглае. Пасля сканчэння Круглянскай сямігодкі (1925) і сярэдняй школы ў Ленінградзе (1926), вучылася на геаграфічным факультэце ЛДУ (1926-31), у аспірантуры па кафедры геамарфалогіі ЛДУ (1931-34). Кандыдат геаграфічных навук (1934).
З восені 1934 г. В.Я.Філіповіч працавала на геаграфічным факультэце ЛДУ: у 1934-35 г.г. загадвала кабінетам геамарфалогіі, у 1935-38 гг.- асістэнт, у 1938-42 гг. -дацэнт кафедры геамарфалогіі. У канцы 1930-х г.г., калі працавала па дамовах з Архангельскам і Хабараўскам, планавала пісаць доктарскую дысертацыю; удзельнічала ў праектаванні “Вялікага Архангельска”, у раянаванні тэрыторыі горада, у стварэнні інжынерна-геалагічнай карты, вывучэннем Ніжняга Прыамур’я. Значны ўклад унесла В.Я.Філіповіч і ў вырашэнне праблем стратыграфіі чацвярцічных адкладаў.
У 1942 г. у 33 - гадовым узросце В.Я.Філіповіч незаконна была рэпрэсавана органамі НКУС.

2.1. Гапеева М.М., Ермолаев М.М., Сваричевская З.А., Чемеков Ю.Ф. Валентина Яковлевна Филиппович. //Навуковая спадчына геолагаў і географаў зямлі беларускай.-Мн.: ІГН НАНБ, 1996.-С.24-28.
(Т.М.Шаруха)
І.І.Трухан
0
І.І.Трухан
(1915-2000)
Эканамгеограф, кандыдат геаграфічных навук (1949), прафесар (1965) Іван Іванавіч Трухан нарадзіўся 11 (24) снежня 1915 г. у с.Каменка Глускага раёна. Скончыў Беларускі інстытут народнай гаспадаркі (1938), ВПШ пры ЦК ВКП(б) (1946). У 1949-50, 1953-62 і з 1967г – у БДУ (з 1954-дацэнт, з 1968 –заснавальнік і загадчык кафедрай эканамічнай геаграфіі СССР). У 1950-53 г.г. –прарэктар, у 1962-65 –рэктар Беларускага інстытута народнай гаспадаркі, у 1965-67 –дырэктар НДІ эканомікі і эканоміка - матэматычных метадаў плана-вання пры Дзяржплане БССР.